Leren uit de aanhoudingscijfers

In het kader van het project Geef ze de Vijf! kijken we naar de reden van een te vroege afvoer van de koeien. Het afvoerprofiel laat zien in welke lactatie de meeste koeien worden afgevoerd. Hebben stieren daar dan invloed op? Op basis van de aanhoudingscijfers van de dochters van stieren kunnen we het afvoerprofiel per stier in beeld brengen. Een eerste verkenning.

Uitvalsrisico en afvoerprofiel
Met het ouder worden wordt de kans dat koeien uitvallen groter. Dat wordt zichtbaar aan het aantal overgebleven koeien per lactatienummer; de leeftijdsopbouw van de veestapel. Of andersom: het afvoerprofiel. In figuur 1 is een voorbeeld gegeven. Het verschil in aantal koeien tussen twee opeenvolgende lactatienummers is wat er in die periode van het bedrijf is afgevoerd. In welke lactatie de meeste koeien uitvallen zegt iets over de combinatie van de genetische aanleg en de omstandigheden op het bedrijf. De koeien die, in vergelijking met hun koppelgenoten, langer in productie blijven hebben dus iets extra’s. Maar wat is dat, is het erfelijk en zo ja, hoe kun je daar gebruik van maken bij de stierkeuze?

  Figuur 1. 
Door van de veestapel het aantal koeien per lactatienummer in een grafiek te zetten, krijg je een bedrijfseigen afvoerprofiel. Voor een betrouwbaar beeld kun je dat over een langere periode doen. Met de MPR kun je doorgaans tot een jaar terug de aantallen ophalen.
Het gemiddelde in deze grafiek, de rode lijn, is gebaseerd op 4 MPR-uitslagen gedurende een jaar. Gemiddeld is hier een sterke uitval onder de vaarzen en de 3e kalfs koeien.

Sterke afname in 3e en 4e lactatie
Uit de analyse van de leeftijdsopbouw van een aantal praktijkbedrijven is gebleken dat met name in de 3e en 4e lactatie gemiddeld de meeste koeien uitvallen. Bedrijven die actief werken aan het verbeteren van de omstandigheden voor levensduurverlenging, verminderen als eerste de uitval onder de vaarzen en tweedekalfs koeien. Maar bij de koeien in de derde en vierde lactatie komt er toch een relatief hoge uitval. Je zou kunnen zeggen: de koeien krijgen het beter gedurende hun productieve leven maar het productieve leven zelf wordt er niet langer van. zE zijn dan nog niet aan de top van hun productie, dus dat zou geen reden moeten zijn om ze eerder af te voeren. 

Aanhoudingscijfers als hulpmiddel
Als we aan de hand van de aanhoudingscijfers (het omgekeerde van de uitval) van dochters van stieren een afvoerprofiel maken, krijgen we in beeld of er inderdaad sprake is van verschillen tussen individuele stieren. Door het percentage nakomelingen dat nog in productie is op 12, 24, 36, 48, 60 en 72 maanden na afkalven te vergelijken, wordt zichtbaar op welke leeftijd de meeste dochters uitvallen. In deze analyse kijken we (nog) niet naar individuele stieren maar naar groepen stieren, ingedeeld naar het verschil in de aanhoudingscijfers. In de figuren 2a en 3b is van de top 10 en de laagste 10 stieren qua aanhoudingscijfers het profiel weergegeven.

      
Figuur 2a. Verloop in aanhouding van dochters van de 10 beste stieren op basis van de aanhoudingscijfers (bron: NVO, 2019). Het aandeel dochters neemt per lactatie geleidelijk af met nog steeds 20% aanwezig na 7 productiejaren   Figuur 2b. Verloop in aanhouding van dochters van de 10 slechtste stieren op basis van de aanhoudingscijfers (bron: NVO, 2019). Het aandeel dochter per lactatie valt veel sterker terug dan bij de 10 beste stieren. Met name in de 3e en 4e lactatie. Met 7 jaar zijn bijna geen koeien meer in productie.

Invloed van de stierkeuze
Uit de analyse blijkt dat er inderdaad een verhoogde uitval is in de 3e/4e lactatie bij nakomelingen van stieren met slechte aanhoudingscijfers. Het maximale verschil in productieve levensduur volgens de aanhoudingscijfers, bedraagt 1,94 productiejaar (4,67 – 2,73) ofwel 15,3% uitval (36.7% - 21,4%). De grotere uitval bij de 3e naar de 4e lactatie is bij beide zichtbaar en veruit het sterkst bij de 25% slechtste stieren. Wat we ook hebben gezien is dat het verwacht (fokwaarden) en werkelijk (aanhoudingscijfers) aantal dochters van de 25% beste stieren dichter bij elkaar liggen dan bij de 25% slechtste stieren. De stierkeuze heeft dus wel degelijk invloed. Maar wat kunnen we daar nu mee?

Betrouwbaarheid
In onderstaande tabel staan de fokwaarden van de 25% beste stieren, de middengroep en de 25% slechtste stieren op basis van de aanhoudingscijfers die een duidelijk verschil laten zien. Voor de overzichtelijkheid zijn de resultaten gerangschikt van laag naar hoog. Voor enkele kenmerken is de gemiddelde fokwaarde van stieren waarvan de dochters langer in productie blijven bovengemiddeld. Maar dat zegt niet alles. De groep die echt een lange levensduur haalt is relatief klein en er is bovendien, zelfs bij een hoge betrouwbaarheid, een zekere spreiding rond het gemiddelde. Met andere woorden, de bovengemiddelde stieren gebruiken is nog geen garantie op een langere levensduur maar het helpt wel om ze te gebruiken. In een ander artikel gaan we daar nog eens dieper op in door oudere koeien zelf als uitgangspunt te nemen. 

Samengevat:
  • Aanhoudingscijfers van stieren geven een betrouwbaar beeld van de kans op een langere levensduur.
  • Een levensduur van 5 lactaties kan met de huidige stieren gemiddeld niet gerealiseerd worden.
  • Een bedrijfseigen afvoerprofiel kan meer duidelijkheid geven over de kans op afvoer in de verschillende lactaties en kan helpen gerichte maatregelen te nemen.
  • Alleen maatregelen in de stal en de bedrijfsvoering zijn onvoldoende om de 5 lactaties te halen. Het gebruik van betrouwbare fokstieren met de juiste eigenschappen kan de noodzakelijke extra bijdrage leveren.

Meer informatie
Voor informatie over het project Geef ze de Vijf!, kijk op www.geef-ze-de-vijf.nl

Tabel fokwaarden
Een aantal prestaties en fokwaarden gerangschikt van laag naar hoog van de 25% beste, de middengroep, en de 25% slechtste stieren op basis van de aanhoudingscijfers van de dochters. Voor een beperkt aantal fokwaarden scoort de 25% beste daadwerkelijk beter. 



 

 

 

 
         
 
Valacon B.V.
Lindendijk 32
5491 GB Sint-Oedenrode
Tel.: +31(0)654 268 292
PRIVACY-VERKLARING AVG

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN
Handleiding Duurzaam Melkvee Management
Valacon B.V. staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 63621509
BTW: NL8553.18.594.B01