Klimaat jongveestal

KLIMAATBEHEERSING BELANGRIJK ONDERDEEL OPFOKMANAGEMENT 

Een belangrijke oorzaak van gezondheidsproblemen bij het jongvee is een slecht stalklimaat. Méér dan melkvee is het jongvee gevoelig voor te hoge én te lage temperaturen, te hoge luchtsnelheden en een te hoge luchtvochtigheid.

Koude 
Voor het beheersen van de temperatuur bij jongvee moeten we onderscheid maken tussen de omgevingstemperatuur en de gevoelstemperatuur. Door wind kan de gevoelstemperatuur veel lager liggen dan de omgevingstemperatuur. Wind koelt af. Bij koude en wind kan de gevoelstemperatuur lager worden dan de zogenaamde onderste kritieke gevoelstemperatuur. Dan is sprake van koudestress. Dat moet gecompenseerd worden met extra energieopname anders stagneren groei en ontwikkeling. De onderste kritieke gevoelstemperatuur van een jong kalf is +10 oC, van oudere kalveren tot een jaar -10 oC en van Jongvee boven een jaar -15 oC De extra energiebehoefte voor elke graad onder de kritieke gevoelstemperatuur is 110 VEM. Naarmate de pens beter ontwikkeld is kan het kalf zelf meer warmte produceren en kan ze beter een lage temperatuur compenseren. Hoe beter de opfok in de eerste maanden hoe eerder dat het geval is en hoe minder kwetsbaar ze zijn. Bij jongvee moet de klimaatbeheersing dus een integraal onderdeel uitmaken van de opfokstrategie.

Warmte
Jongvee kan ook last hebben van hittestress. Net als bij koude vraagt het extra energie om de stress aan te kunnen. Zonder maatregelen leidt het al snel tot een minder optimale ontwikkeling en een hogere afkalfleeftijd. Bij warm weer is het zaak de gevoelstemperatuur te verlagen, maar daarvoor kan niet zonder meer de luchtsnelheid worden verhoogd omdat de kalveren dan longontsteking oplopen. Het verschil in lichaamstemperatuur en de temperatuur van de omgevingslucht moet beperkt blijven. Hoe jonger ze zijn hoe lager de luchtsnelheid moet zijn en hoe kleiner het verschil moet zijn. De kunst is om met een zo laag mogelijke luchtsnelheid toch zoveel mogelijk vocht en warmte af te voeren. Gerichte ventilatie op de kalveren, zoals bij koeien, is dus niet geschikt en alleen systemen met een lage snelheid en een groot volume voldoen. Daar moet bij de nieuwbouw of renovatie rekening mee gehouden worden.

Vocht
Vocht is een risicofactor voor longproblemen. Vochtdruppels bevatten veel ziektekiemen en worden diep ingeademd. De luchtvochtigheid moet laag blijven en dat betekent dat er voldoende luchtverversing moet zijn. Bij de overgang van de zomer naar de herfst en van de winter naar het voorjaar kan dat problemen opleveren. De luchtvochtigheid is dan hoog en de temperatuur relatief laag. De hoeveelheid (koude) ventilatielucht mag dan niet te hoog zijn maar tegelijkertijd moet vocht uit de stal worden afgevoerd. Bij warm, broeierig weer doet zich een soortgelijk probleem voor. Aanvullende maatregelen in de stal zijn dan nodig.

Stro en/of roosters
Voldoende droog stro heeft een dubbelfunctie: het draagt bij aan een behaaglijke temperatuur en aan een lagere infectiedruk op dierhoogte. Hoe vaker en meer wordt ingestrooid hoe lager de infectiedruk en hoe hoger de gevoelstemperatuur. Met name in de periode dat de kalveren nog gevoelig zijn voor temperatuurschommelingen en vocht, is huisvesten op stro een voordeel. De ondergrens ligt, afhankelijk van het seizoen op 4 tot 6 maanden. Een overgangsperiode met een combinatie van strogedeelte en roostergedeelte is een goed alternatief.

Mechanisch of natuurlijk ventileren
Natuurlijk ventileren is in verband met de luchtkwaliteit het beste maar niet altijd mogelijk. Gericht sturen op de juiste temperatuur, een lage luchtvochtigheid en een tochtvrije omgeving is dan minder makkelijk. De situering van de stal ten opzichte van de heersende windrichting speelt daarbij zeker een rol. Met mechanisch ventileren is het makkelijker om te sturen maar zeker niet “een fluitje van een cent” door een open stal simpelweg dicht te maken en een ventilator te plaatsen. Ook daarbij moet verschillende zaken rekening gehouden worden zoals de risico’s voor een te hoge luchtvochtigheid in tijden van koude.

Een optimale huisvesting voor jongvee vraagt deskundigheid in elke situatie! Neem daarvoor contact op met een van onze specialisten.

Wilt u meer weten over ons opfokadvies? Kijk dan op ons Advies Beter Jongvee.