Huisvesting als randvoorwaarde voor het goed functioneren van een koe

Er is in de afgelopen jaren regelmatig onderzoek gedaan naar de effecten van de huisvesting op de levensduur. Dat is niet eenvoudig omdat er altijd aspecten als genetische aanleg en managementfactoren meespelen. Hoewel niet onbelangrijk, wordt vaak een te groot belang gehecht aan de factor genetica. We moeten bedenken dat de genetica op zijn beurt alleen tot zijn recht komt onder invloed van de omgevingsfactoren. Kortom, het gaat in veel gevallen om de combinatie van factoren die verbeteringen brengen. Hoe dan ook, een koe heeft, direct en indirect, voordeel bij de juiste huisvesting. En brengt dus meer melk en een langere levensduur.

Wat heeft een koe nodig?
De stal moet aan een aantal basisvoorwaarden voldoen, wil een koe optimaal kunnen presteren:

1. Voldoende ventilatie en tegelijkertijd een goede temperatuurbeheersing.
2. Goed drinkwater, zowel in hoeveelheid als kwaliteit.
3. Genoeg voerplaatsen zodat het voer altijd goed bereikbaar is (één voerplaats per koe).
4. Volop ruimte om zich ongehinderd te kunnen verplaatsen en koppelgenoten te kunnen ontwijken.
5. Een vloer met voldoende grip en loopcomfort.
6. Goed ligcomfort en voldoende ligplaatsen (één ligplaats per koe).
7. Optimale lichtvoorziening van de juiste kwaliteit met het juiste dag- en nachtritme.
8. Hygiënische omstandigheden.

Natuurlijk gelden al deze punten zowel voor de productieve als voor de droge koeien.

Ventilatie en stalklimaat
Uitgangspunten voor een goed stalklimaat zijn aanvoer van verse lucht en afvoer van warmte en waterdamp. Genoeg luchtverversing kan door natuurlijke ventilatie via grote open zijkanten. Om hittestress te voorkomen, kan gebruik gemaakt worden van dakisolatie en ventilatoren al dan niet in combinatie met sproeiers. Luchtverplaatsing door ventilatoren geeft verkoeling, maar niet altijd een betere luchtverversing.

Drinkwater
Bedenk dat koeien geen keuze hebben in wat voor water ze drinken. Let daarom op de hygiëne en de kwaliteit. Ook hygiëne van de drinkbak zelf is van belang. Koeien drinken liever uit "open" water dan uit een klepbak of sneldrinker, en dus is een ruime drinkbak de beste optie. Vanwege de rangorde is het van belang dat er meerdere drinkpunten zijn en dat ook ranglage dieren de kans krijgen rustig te drinken. Ze drinken immers 60 liter of meer per dag.

Voerplaatsen
Een optimale melkproductie (en gezondheid!) hangt niet alleen af van de kwaliteit voer. Het moet ook voor elke koe voldoende beschikbaar en bereikbaar zijn. Voor het voerhek moet de hele dag genoeg voer liggen, zodat koeien lager in rang ook voldoende goed voer kunnen vreten. Een overbezetting van voerhek of krachtvoerautomaat doet de koeien geen goed.

Ruimte voor koeverkeer
Op het gemiddelde bedrijf is 30 procent van de dieren nieuw in het koppel en dus wordt voortdurend van positie in de rangorde gewisseld. Dat geeft rangorde perikelen en als koeien elkaar niet kunnen ontwijken leidt dat tot voortdurende stress met extra afvoerrisico’s. Achter het voerhek is veel koeverkeer. Om ongestoord te kunnen vreten en elkaar te kunnen passeren is vier meter vloer nodig. Een hoogproductieve koe heeft meerdere vreetmomenten per dag, tot wel negen aan toe. Met voldoende doorsteken tussen de ligboxen en zonder obstakels, kan ze makkelijk naar het voerhek komen. Het valt op dat bij een voldoende grote wachtruimte voor de melkrobot er meer bezoeken zijn op een dag, ook door de ranglagere dieren. Ook plaatsen zoals de uitloop van de melkstal, ruimte bij de weidepoort of andere drukbezochte plaatsen moeten ruim opgezet worden. Dat koeien voldoende loopruimte nodig hebben om zich vlot door de stal te kunnen verplaatsen ligt dus voor de hand. 

De vloer
De kwaliteit van de vloer is een van de belangrijkste factoren voor de klauwgezondheid. De laatste jaren zijn er andere typen vloeren ontwikkeld vanwege de milieueisen. Deze ontwikkeling gaat door en er wordt hierbij steeds meer gelet op welzijn en diergezondheid. Mechanische klauwproblemen zijn te voorkomen door een zachte ondergrond, ruimte om te draaien en de hoek om te gaan, met voldoende grip en een gelijkmatige belasting. Het is belangrijk om zoveel mogelijk obstakels op of in de vloer te voorkomen of te verwijderen. Zoals hoekkatrollen van de mestschuif en verhoogde doorsteken. Voor infectieuze klauwproblemen zoals stinkpoot en Mortellaro zijn schone loopgangen essentieel. Laat de mestschuif of mestrobot iedere twee uur schuiven. Dergelijke maatregelen verminderen de kans op klauwproblemen en daardoor de kans op vervroegde afvoer.

De ligboxen
Het liggedrag (14 uur per dag) van de koeien is afhankelijk van meerdere factoren. Als de koe bij het opstaan en gaan liggen wordt belemmerd, zal ze veel sneller slijten. Ook als koeien te veel moeten staan, of half in de ligboxen blijven staan omdat die verkeerd is afgesteld. De maatvoering, de afstelling en het comfort van het ligbed zijn daarom de allerbelangrijkste aspecten van de huisvesting. Niet goed afgestelde boxen en onvoldoende comfort kunnen bovendien leiden tot extra bevuiling van de koeien met een hogere infectiedruk. Een zeer belangrijk aspect dat niet ongenoemd mag blijven, is de uniformiteit van het koppel in relatie tot de huisvesting. Met een uniform koppel kunnen de ligboxen makkelijker op de juiste maten worden afgesteld. Naast de fokkerij heeft de kwaliteit van de jongveeopfok een grote invloed op de uniformiteit.

De lichtvoorziening
Licht regelt hormoonprocessen, beïnvloedt groei en ontwikkeling, productie, gezondheid, weerstand en vruchtbaarheid. Genoeg redenen om voor een goede lichtvoorziening te zorgen. In de praktijk van de melkveehouderij loopt de lactatiecyclus van de koe niet meer parallel aan de seizoenen. De tussenkalftijd is meestal langer dan een jaar en de koeien kalven niet altijd meer af in het voorjaar. Door met het juiste lichtregime de seizoenen als het ware na te bootsen, kunnen de prestaties worden verbeterd. Het gaat daarbij om zowel het dag- en nachtritme, als om de lichtintensiteit en lichtkleur. Waarbij onderscheid gemaakt moet worden tussen droogstand en lactatie.

Hygiëne
Om te voorkomen dat er ziekten ontstaan op het bedrijf, is een basishygiëne noodzakelijk. Dat gaat van een nette voeropslag zonder ongedierte tot een schone voergoot en van schone koeien tot hygiënisch werken tijdens het melken. Het is een breed begrip, maar is wel degelijk van belang voor een gezonde koppel met een lange levensduur. Op alle onderdelen van het bedrijf liggen kritieke punten en zijn er aangrijpingspunten voor verbetering.

Wat heeft de melkveehouder nodig?
Het gaat erom de juiste balans te vinden tussen wat de koeien willen en wat de melkveehouder wil. Het mag geen onnodige arbeid opleveren en dat vraagt korte looplijnen en voldoende overzicht over het koppel. Koeien moeten makkelijk te separeren zijn en de stal moet ingericht zijn om efficiënt te kunnen werken. Daarbij moet de kostprijs niet onder druk komen te staan en dat vraagt eenvoud gecombineerd met degelijkheid en kwaliteit. Als bepaalde werkzaamheden niet makkelijk verlopen, of niet goed georganiseerd kunnen worden, worden ze vaak uitgesteld of maar half gedaan. Dat brengst extra problemen. Een goed voorbeeld is de plaatsing van de klauwverzorgingsbox. Waar staat deze bij u? En hoe makkelijk separeert u een koe voor klauwverzorging om op tijd in te kunnen grijpen?

Actiepunten voor in de stal
  • Kijk hoe de koeien gaan liggen en opstaan. Worden ze daarbij niet gehinderds door ijzerwerk of muur?
  • Ligboxafstelling is maatwerk. Meet de koeien voor de juiste afstelling.
  • Ligt er voldoende smakelijk voer voor het voerhek en is het ook voor ranglagere dieren te bereiken?
  • Hoe benauwd hebben de koeien het op stal? Is er voldoende luchtverversing? Misschien kunnen de zijmuren worden verwijderd of kan een ventilator worden geplaatst?
  • Kunnen de koeien aan de uier likken tijdens het staan? Dan heeft de vloer voldoende grip.
  • Loop een keer de route van een koe naar voerhek, melkinstallatie en drinkbak. Welke obstakels kom je tegen?
  • Plaats een 24 uurs (time laps) camera: zijn er drukke punten die aangepast moeten worden?

 

 

 

 
         
 
Valacon B.V.
Lindendijk 32
5491 GB Sint-Oedenrode
Tel.: +31(0)654 268 292
PRIVACY-VERKLARING AVG

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN
Handleiding Duurzaam Melkvee Management
Valacon B.V. staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 63621509
BTW: NL8553.18.594.B01