Klimaat melkveestal

IN TOENEMENDE MATE EEN PUNT VAN AANDACHT

Steeds vaker worden we geconfronteerd met perioden van hittestress bij de koeien. Bij toenemende productie neemt ook de schade daarvan toe. Van Hittestress kan al sprake zijn bij een temperatuur van boven de 21 graden. Hittestress heeft grote gevolgen voor de gezondheid en de productie van de koeien en kan grote economische schade veroorzaken door verlies aan comfort, een lagere voeropname en een slecht functionerende pens.

Basisbehoefte 
De optimale temperatuur voor koeien ligt tussen -5 en +15 graden Celsius.  De basisbehoefte aan ventilatielucht is afhankelijk van de productie. Zie de tabel. In de praktijk kan voor de basisbehoefte als vuistregel 1m3 per kg lichaamsgewicht per uur aangehouden worden en dat zou in principe ruim voldoende moeten zijn, zolang de lucht ongehinderd kan toestromen. De hoeveelheid lucht wordt bepaald door de grootte van de inlaatopening (zijgevels) en de nokopening, en het verschil in hoogte tussen deze beide. Neemt de temperatuur toe, dan is extra ventilatie nodig. De basisbehoefte dekt niet meer de behoefte bij hogere temperaturen en daardoor kan hittestress ontstaan.

Behoefte bij hittestress
Bij hittestress niet alleen de hoeveelheid lucht bepalend, maar ook de luchtsnelheid op koeniveau. Met een hogere luchtsnelheid wordt meer vocht afgevoerd en dat geeft meer verkoeling. Een luchtsnelheid van 0,8 km/uur (0,2 m/sec.) wordt wel gezien als windstil en draagt nauwelijks bij aan verkoeling van de koeien. Uit onderzoek is gebleken dat bij een temperatuur vanaf 21 graden een luchtsnelheid van 2,7 meter per seconde (9,6 km per uur) nog maar weinig bijdraagt aan vermindering van de hittestress. Voor de hoeveelheid verse lucht voor hoog productief vee wordt wel uitgegaan van minimaal 1.200 m3 per koe per uur. Een relatief hoge luchtsnelheid is daarvoor dus cruciaal.

Aanpassingen
Een koe kan zich aanpassen aan een warmer of kouder klimaat; een hormonaal gestuurd proces dat een tot enkele weken vraagt en in ons land meestal niet synchroon loopt met de perioden van hoge of lage temperaturen. Die zijn meestal van kortere duur. Hittestress vraagt feitelijk een aangepast rantsoen maar in de Nederlandse praktijk is dit niet haalbaar omdat de afzonderlijke perioden van koude en hitte relatief kort duren en elkaar afwisselen. Een goede ventilatie blijft veruit de belangrijkste factor om hittestress te voorkomen of te verminderen.

Verschil binnen- en buitentemperatuur
Een te groot verschil tussen de binnen- en buitentemperatuur veroorzaakt condens. Door de vorming van fijne vochtdruppels worden ziektekiemen diep ingeademd en de infectiedruk neemt sterk toe. Optimaal is een verschil in temperatuur tussen de binnen- en de buitenlucht van maximaal 5 graden, en bij vorst van maximaal 10 graden. Bij grotere verschillen is het zaak meer te ventileren. Grotere verschillen tussen binnen- en buitentemperatuur bij koude mogen dus juist geen reden zijn om minder te ventileren. Grotere verschillen bij warmte vraagt veel extra doorstroming op koeniveau. Hoge open zijwanden bieden geen garantie voor een voldoende hoge luchtsnelheid in tijden van hittestress, als de windsnelheid kritisch is.

Maatregelen
Er zijn veel maatregelen te nemen tegen hittestress bij koeien. Wat het meest effectief is hangt samen met de het type stal, de koppelgrootte en de ligging van de stal. Alleen de juiste combinatie van de grootte van de inlaatopening, de maatvoering van de stal, de nokopening en de nokhoogte in combinatie met extra voorzieningen in de stal geeft de juiste luchtverversing en verkoeling. Het is letterlijk van levensbelang voor uw koeien en dus ook voor de economische prestaties.

Een optimaal klimaat onder alle omstandigheden vraagt meer dan een extra ventilator in de stal! Laat u informeren door een van onze specialisten.