WEIDEN, LAAT DE KOEIEN HET ZELF MAAR UITZOEKEN!

Er is vaak discussie over wat koeien nu eigenlijk willen: naar binnen of naar buiten. Koeien blijken graag naar buiten te gaan, vooral ’s nacht.

Hoe lang willen ze naar buiten?
De tijd dat koeien buiten zijn als ze de gelegenheid krijgen om naar buiten te gaan, verschilt sterk. Het aandeel varieert van 10% tot 72%. Als reden wordt aangevoerd de ervaring die koeien hebben met weiden, bijvoorbeeld als pink. Of het weer omdat koeien bij slecht weer toch liever naar binnen willen. Of het ligcomfort in de stal. Of de ruimte buiten en de afstand naar de wei. En of het dag of nacht is. We gaan in op een paar van deze factoren.

Verschil tussen dag en nacht
Als koeien onder normale omstandigheden in de wei kunnen dan blijken ze gemiddeld zo’n 70% van de tijd in de wei te zijn. Maar ze hebben een sterke voorkeur voor ’s nachts: ze zijn dan 90% van de tijd in de wei. Niet alleen in de zomer, hoewel de voorkeur dan sterker is dan in de winter. Ze blijken ’s nachts ook minder problemen te hebben met een langere afstand naar de wei dan overdag. Een teken dat ze ’s nachts echt graag de wei in willen.

Type uitloop
Maakt het een koe uit of ze de ’s nachts de wei in kan of een buitenruimte met zand (uitloop)? Jazeker. Als de koeien ’s nachts de keuze hebben tussen weiden of binnen, dan zijn ze 90% van de tijd buiten. Als ze de beschikking hebben over een uitloop dan zijn ze 44% van de tijd buiten. Hebben ze de keuze tussen de wei of een uitloop dan kiezen ze vrijwel allemaal voor de wei en zijn ze dus langer buiten. De veronderstelling is dat de beperkte ruimte van de uitloop, vaak om praktische redenen, daarvan de mogelijke reden is. Of koeien extra gemotiveerd worden voor de wei als ze ook kunnen grazen is nog niet goed onderzocht.

Ligboxen en weiden
Als de koeien half in de boxen staan is dat vanwege een verkeerde afstelling of een oncomfortabel ligbed. Onderzoek heeft vaker uitgewezen dat koeien dan vaker last hebben van klauwproblemen en kreupelheid. Het blijkt dat koeien die ’s nachts naar buiten kunnen, overdag minder in de boxen gaan staan waarmee de klauwproblemen minder worden. Als ze kunnen kiezen dan staan ze liever buiten in een uitloop dan in de boxen. Als het loopcomfort van de vloeren wordt verbeterd dan blijken koeien ook wat langer te blijven staan.

Liggedrag
Als koeien buiten zijn liggen ze ongeveer de helft van de tijd. Het maakt daarbij niet uit of ze in de wei lopen of in een beperkte uitloop met zandbodem. Daaruit zouden we kunnen afleiden dat het ze niet uitmaakt of ze op een grasmat liggen of op een zandbed. Als de koeien goed kunnen grazen in de wei, dan neemt de totale ligtijd wel wat af omdat ze langer grazen.

Vreettijd
Voor de hoeveelheid tijd dat de koeien overdag aan het voerhek maakt het geen verschil of ze opgestald zijn, in een uitloop lopen of in de wei rondlopen. Over de gehele dag (dag en nacht) genomen staan de koeien het langst aan het voerhek bij opstallen, iets korter als ze een uitloop hebben en het kortst bij weiden. Ook hier is het nog de vraag of de stand van het gras er toe doet.

Verschil zomer en winter
In de zomer gaan de koeien langer naar buiten dan in de winter, met name ’s nachts. ’s Winters staan ze ook wat langer aan het voerhek te vreten als ze vrij naar buiten kunnen, dan in de zomer. Dan halen ze een deel van het voer buiten. Ook gaan ze in de winter minder lang liggen, mogelijk omdat de koude, vochtige ondergrond in de winter niet comfortabel is. Koeien liggen het liefst op een droge ondergrond.

Hoe sterk is de motivatie voor weiden?
In een onderzoek is de motivatie bij koeien gemeten om ’s-avonds twee uur na het melken naar het voerhek te gaan of juist naar buiten. Uit eerder onderzoek was al gebleken dat koeien na het melken zeer gemotiveerd zijn om te gaan vreten. De verwachting bij het onderzoek van was dan ook dat ze meer moeite zouden doen om bij het voerhek te kunnen dan om naar buiten te kunnen. De motivatie wordt in dit soort proeven gemeten aan de moeite die de koeien willen doen om toegang te krijgen. Zoals een hek open duwen dat steeds lastiger gemaakt wordt. Tot het moment dat de koe het opgeeft en een andere keuze maakt. Uit deze proef bleek 60% van de koeien na het melken ’s avonds net zo gemotiveerd of meer gemotiveerd te zijn om naar buiten te gaan als naar het voerhek. Niet zozeer vanwege voerbehoefte (honger) maar omdat ze gewoon naar buiten wilden.

Welzijn
Omdat de vrije keuze van een koe, dus zonder dwang of stress, heel belangrijk is voor het welzijn, ligt het voor de hand om de koeien zelf uit te laten zoeken wat ze willen. Voor de praktijk is de opgave om het management zodanig aan te passen dat de productie op niveau blijft en de koeien geen problemen krijgen met zaken als de energievoorziening. De koe dwingen zich aan te passen levert uiteindelijk minder op. Het zal mogelijk ook het welzijn en de levenduur niet bevorderen.

Bronnen

  • Smid, A.M.C. et al. 2017. Dairy cow preference for different type of outdoor access. Journal of Dairy Science 101:1448-1455. TBC: 1-8.
  • Smid, A.M.C. et al. 2018. Dairy cow preference for access to an outdoor pack in summer and winter. Journal of Dairy Science.
  • Keyserlingk, M.A.G. von et al. 2017. Dairy cows value access to pasture as highly as fresh feed. Scientific Reports, 7:44953.

 

 

 

 
         
 
Valacon B.V.
Lindendijk 32
5491 GB Sint-Oedenrode
Tel.: +31(0)654 268 292
PRIVACY-VERKLARING AVG

ALGEMENE LEVERINGSVOORWAARDEN
Handleiding Duurzaam Melkvee Management
Valacon B.V. staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nummer 63621509
BTW: NL8553.18.594.B01